Επανάσταση στην υγεία: Πότε έρχονται τα εκτυπωμένα φάρμακα - Τι θα αλλάξει στα φαρμακεία

Σε τροχιά ριζικού μετασχηματισμού εισέρχεται η φαρμακευτική επιστήμη, με τα «εκτυπωμένα» φάρμακα να προβάλλουν ως η επόμενη μεγάλη επανάσταση στην εξατομικευμένη θεραπεία. Σκευάσματα κομμένα και ραμμένα στα βιολογικά δεδομένα κάθε ασθενούς εκτιμάται ότι θα κάνουν την εμφάνισή τους στα φαρμακεία μέσα στην επόμενη δεκαετία, μετατρέποντας ένα μέχρι πρότινος σενάριο επιστημονικής φαντασίας σε απτή πραγματικότητα.

Η ραγδαία πρόοδος της τεχνολογίας ανοίγει τον δρόμο ώστε οι φαρμακοποιοί, αξιοποιώντας τρισδιάστατους εκτυπωτές, να δημιουργούν εξατομικευμένα φάρμακα με ακρίβεια… χειρουργικού επιπέδου.

Τα σκευάσματα αυτά δεν θα περιορίζονται πλέον στην παραδοσιακή μορφή χαπιού, αλλά θα αποκτούν πιο εύχρηστες και φιλικές μορφές, όπως μασώμενα δισκία, διευκολύνοντας σημαντικά τη λήψη τους.

Πώς θα λειτουργήσουν

Οι εντυπωσιακές αυτές εξελίξεις παρουσιάστηκαν στο 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Εφαρμοσμένης Φαρμακευτικής, που διοργάνωσε ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης. Όπως επισημάνθηκε, η παραγωγή των «έξυπνων» φαρμάκων μπορεί να πραγματοποιείται είτε μέσω ειδικών kit που θα περιλαμβάνουν πρώτες ύλες και σαφείς οδηγίες χρήσης, είτε με τη βοήθεια προηγμένων λογισμικών. Σε αυτά, ο φαρμακοποιός θα εισάγει τα επιθυμητά χαρακτηριστικά του σκευάσματος, ενώ αλγόριθμοι θα αναλαμβάνουν τους πολύπλοκους υπολογισμούς, οδηγώντας στον αυτοματοποιημένο σχεδιασμό και, τελικά, στην εκτύπωση του φαρμάκου.

Τα πλεονεκτήματα της τρισδιάστατης εκτύπωσης είναι πολλαπλά και καθοριστικά: απόλυτη ακρίβεια στη δοσολογία, μεγαλύτερη ευκολία στη λήψη και, κυρίως, ενίσχυση της συμμόρφωσης των ασθενών στη θεραπεία τους, ένας κρίσιμος παράγοντας για την επιτυχία κάθε αγωγής.

Στο ίδιο πλαίσιο, οι ειδικοί υπογράμμισαν ότι η νέα αυτή τεχνολογία μπορεί να αξιοποιηθεί για την αντιμετώπιση σοβαρών παθήσεων, όπως η επιληψία και ο καρκίνος του μαστού, αλλά και για φάρμακα υψηλού κόστους ή για ευάλωτες ομάδες, όπως παιδιά και ηλικιωμένοι. Ωστόσο, το εγχείρημα παραμένει, προς το παρόν, σε στάδιο αναμονής στη χώρα μας, καθώς απουσιάζει το απαραίτητο ρυθμιστικό πλαίσιο. Όταν αυτό διαμορφωθεί, η εφαρμογή εκτιμάται ότι θα ξεκινήσει από τα νοσοκομεία και σταδιακά, μέσα σε περίπου μία δεκαετία, θα επεκταθεί και στα φαρμακεία της κοινότητας.

Καθυστερήσεις στα φάρμακα υψηλού κόστους

Την ίδια ώρα, εμπλοκές καταγράφονται στη διάθεση καινοτόμων θεραπειών υψηλού κόστους. Συγκεκριμένα, καθυστέρηση περίπου ενός μήνα σημειώνεται στην ένταξη βιολογικών παραγόντων, που στοχεύουν σε συστηματικά φλεγμονώδη νοσήματα, στα ιδιωτικά φαρμακεία. Πρόκειται για θεραπείες αιχμής που προσφέρουν υψηλή αποτελεσματικότητα απέναντι σε χρόνιες παθήσεις, όπως η νόσος Crohn, η ελκώδης κολίτιδα, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και η ψωρίαση.

Παρά τις αρχικές διαβεβαιώσεις του υπουργείου Υγείας, τα συγκεκριμένα σκευάσματα δεν έχουν ακόμη ενταχθεί στη σχετική λίστα, διατηρώντας τους ασθενείς σε καθεστώς αναμονής. Την ίδια στιγμή, επανέρχεται δυναμικά το πάγιο αίτημα του κλάδου για επιστροφή των φαρμάκων υψηλού κόστους στον φυσικό τους χώρο: τα φαρμακεία της γειτονιάς.

Τα οφέλη μιας τέτοιας εξέλιξης είναι προφανή: άμεση πρόσβαση στα φάρμακα, αποσυμφόρηση των δομών του ΕΟΠΥΥ και ουσιαστική επιστημονική καθοδήγηση από τους φαρμακοποιούς, οι οποίοι μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στη σωστή χρήση, αποθήκευση και διαχείριση πιθανών αλληλεπιδράσεων.

Απινιδωτές στα φαρμακεία

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ανάγκη εξοπλισμού των φαρμακείων με αυτόματους απινιδωτές, μια πρωτοβουλία που μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια σε επείγοντα περιστατικά. Οι ειδικοί ανέδειξαν τον κομβικό ρόλο των φαρμακοποιών στη διαχείριση καρδιολογικών περιστατικών πρώτης γραμμής, από τη δυσλιπιδαιμία έως το έμφραγμα και την καρδιακή ανεπάρκεια.

Σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο υγειονομικό τοπίο, το φαρμακείο της γειτονιάς φαίνεται πως μετασχηματίζεται σταδιακά σε έναν πολυδύναμο κόμβο πρωτοβάθμιας φροντίδας και το μέλλον του προμηνύεται πιο τεχνολογικά προηγμένο από ποτέ.